Infolinia 22 88 777 00

Rehabilitacja po endoprotezie stawu biodrowego

Zniszczenie stawu biodrowego jest przyczyną dużego bólu i utrudnionego lub niemożliwego poruszania się. Żeby wrócić do normalnego funkcjonowania, trzeba przejść zabieg wszczepienia sztucznego stawu i odpowiednią rehabilitację.

Według badań, pacjenci po tej operacji, oceniają swój stan niepełnosprawności jako średnio ciężki, czasem jako umiarkowaną niepełnosprawność. To nowe i trudne obciążenie dla organizmu i psychiki. Dlatego rehabilitacja po endoprotezie stawu biodrowego, odpowiednio wcześnie rozpoczęta i poprowadzona, jest tak ważna.

Jak przebiega rehabilitacja po endoprotezie stawu biodrowego?
Wczesna rehabilitacja
Rodzaje ćwiczeń
O czym pamiętać?
Rehabilitacja po endoprotezie stawu biodrowego – codzienność
Siadanie i chodzenie po wstawieniu endoprotezy
Rehabilitacja po endoprotezie stawu biodrowego – ułożenie kończyny
Chodzenie bez kul
Pobyt w sanatorium

Jak przebiega rehabilitacja po endoprotezie stawu biodrowego?

Po operacji wstawienia endoprotezy stawu biodrowego, chory zostaje otoczony wieloosobową opieką. Przepisuje się leki przeciwzakrzepowe, przeciwbólowe, antybiotyki. Dla każdej osoby w trakcie rehabilitacji po endoprotezie stawu biodrowego jest szykowany indywidualny zestaw ćwiczeń i plan współpracy z rehabilitantem.Tyczy się to działań tak w szpitalu, jak i w domu.

Systematyczne wykonywanie ćwiczeń (3 razy dziennie) już od pierwszych dni po zabiegu, a potem w warunkach domowych, zmniejsza ból. Przede wszystkim zaś pozwala szybciej wrócić do samodzielnego funkcjonowania. Ubieranie się, chodzenie, mycie, a także jazda samochodem czy taniec – te elementy codzienności znów stają się „zwyczajne”. Komfort życia się podnosi, co ma również znaczenie dla psychiki operowanego i jego bliskich.

Po systematycznej rehabilitacji, ze stosowaniem odpowiednich ćwiczeń i zabiegów, a także samodzielną/rodzinną adaptacją do nowych warunków, jakość życia poprawia się. Według badań, większość pacjentów w ciągu czterech miesięcy odstawia środki przeciwbólowe. Zabieg endoprotezy stawu biodrowego zmniejsza bowiem znacznie uczucie stałego bólu sprzed operacji.

Rehabilitacja po endoprotezie stawu biodrowego – wczesna rehabilitacja

Rehabilitacja po endoprotezie stawu biodrowego zaczyna się już po operacji. Trzeba przywrócić prawidłowe krążenie, by uniknąć powikłań w rodzaju zakrzepicy. Trzeba też wzmocnić mięśnie. Dlatego wczesna rehabilitacja już w pierwszej dobie obejmuje ruch kończyn (np. gimnastykę łydek) Będą to też próby przesiadania i pionizacji pacjenta. Używa się szyny CPM, by powoli usprawniać ruch.

W kolejnych dobach, chory uczy się wstawać z łóżka i myć się (z pomocą drugiej osoby). Wtedy też już podejmuje się próby pokonywania schodów (wchodzenie zaczyna się od nogi zdrowej, schodzenie – od chorej).

Zaczyna się też ćwiczenia spacerów z balkonikiem albo o kulach (kontakt palców stopy z podłożem). Uwaga: Jeśli u pacjenta są mikrozłamania, chodzenie o kulach przedłuża się o 6 tygodni.

W tym okresie wprowadza się też ćwiczenia oddechowe, dzięki którym zmniejsza się obrzęk.

Rehabilitacja po endoprotezie stawu biodrowego – rodzaje ćwiczeń

Rehabilitacja po endoprotezie stawu biodrowego oprócz nauki codziennych czynności w tej nowej sytuacji, zawiera różne rodzaje ćwiczeń:

Czynne (wykonywane samodzielnie przez chorego):

  • izometryczne (wzmacniające): wzmacniają mięśnie pośladkowe, mięsień czworogłowy i tylne mięśnie uda oraz poprzeczne mięśnie brzucha;
  • rozciągające: prowadzą do zwiększenia długości i elastyczności mięśni, tkanek okołostawowych;
  • czynne z oporem: zmniejszają zaniki mięśniowe, poprawiają wytrzymałość mięśni;

Bierne (ćwiczenia wykonywane z pomocą drugiej osoby):

  • rotacja wewnętrzna biodra i zgięcie;

Jeśli ćwiczenia wywołują ból, należy od razu zgłosić to rehabilitantowi!
Pamiętaj: nie wolno podczas ćwiczeń podnosić operowanej nogi przy wyprostowanym stawie kolanowym (np. podczas ćwiczeń obciążających z bloczkami).

Rehabilitacja po endoprotezie stawu biodrowego – o czym pamiętać?

Rehabilitacja powinna zacząć się jeszcze przed zabiegiem – wtedy fizjoterapeuta może nauczyć przyszłego operowanego jak prawidłowo wstawać, leżeć, siadać po operacji. Jak poruszać się o kulach. Te praktyki nie tylko wzmocnią mięśnie, ale także psychicznie przygotują do nowej rzeczywistości.

W czasie rehabilitacji po endoprotezie stawu biodrowego trzeba przestrzegać kilku ważnych zaleceń:

  • W pierwszych tygodniach po operacji należy spać wyłącznie na plecach, by uniknąć zwichnięcia w stawie biodrowym
  • Trzeba unikać krzyżowania nóg (także podczas snu).
  • Nie można zakładać nogi na nogę.
  • Nie można wykonywać gwałtownych przysiadów.
  • Dźwiganie ciężkich przedmiotów przez rok jest zakazane.
  • Należy pilnować utrzymania prawidłowej masy ciała.

Rehabilitacja po endoprotezie stawu biodrowego – codzienność

Dodatkowe wskazówki, jakie pomogą nam lub bliskiemu łatwiej wejść w codzienność w czasie rehabilitacji po endoprotezie stawu biodrowego, to:

  • wymiana/dostosowanie mebli do wzrostu chorego;
  • zamontowanie uchwytów w kabinie prysznicowej i toalecie;
  • zamontowanie podwyższonej nakładki na muszlę klozetową;
  • zakupienie mat antypoślizgowych;
  • usunięcie dywanów, chodniczków itp.;
  • Zakładanie skarpetek i spodni, zaczynając od chorej kończyny;
    Ważne – pamiętajmy, że kobietom często trudniej jest zaakceptować stan pooperacyjny ze względu na większą komplikację w ubieraniu/rozbieraniu się. Należy je w tym wesprzeć!
  • Wykonywanie prac domowych w pozycji siedzącej.

Siadanie i chodzenie po wstawieniu endoprotezy

Tak niby banalne sprawy jak siadanie czy chodzenie w czasie rehabilitacji endoprotezy stawu biodrowego podlegają dużej uważności.

Siadamy w następujących etapach: noga po zabiegu wysunięta do przodu; rozeznanie nogą bliskości krzesła; zginanie się do siadu, jednocześnie trzymając jedną ręką kulę/balkonik, a drugą – poręcz; następnie druga ręka na poręcz; chora noga nadal wysunięta do przodu.

Po wszczepieniu sztucznego stawu, między innymi nie można siadać na miękkich siedziskach. Wybierajmy twarde krzesła, ale nie siadajmy na ich brzegu. Siadać należy tak, by stawy kolanowe były niżej niż stawy biodrowe. Siedząc, nie podpieramy się rękami o nogę po operacji.

Z kolei podczas nauki chodzenia, głowa powinno trzymać się naturalnie, nie ma potrzeby patrzenia na stopy. Należy dbać o to, by nie rotować stopy do wewnątrz i na zewnątrz. Postawa prawidłowa to postawa wyprostowana, a kroki wykonujemy długie.

Ułożenie kończyny po wstawieniu endoprotezy

Noga po operacji powinna leżeć na szynie. Jest wtedy lekko zgięta w stawie biodrowym (kąt 20 stopni) i odwiedzona do kąta 30 stopni. Kończyna nie może wykręcić się na zewnątrz-zabezpiecza się ją przed tym.

Rehabilitacja po endoprotezie stawu biodrowego – chodzenie bez kul

W trakcie rehabilitacji po endoprotezie stawu biodrowego, prawidłowy chód wraca choremu dzięki kulom.
Dla pacjentów z endoprotezą cementową będzie to ok. 3-4 miesięcy po zabiegu, dla osób z endoprotezą bezcementową okres ten może wydłużyć się do 6 miesięcy. Chorzy po kapoplastyce stawu biodrowego mogą odstawić kule już do 2. miesięcy po operacji.

Pobyt w sanatorium

Rehabilitacja po endoprotezie stawu biodrowego trwa długo. Pobyt w uzdrowisku lub sanatorium może pomóc w przywróceniu wszystkich funkcji ruchowych.

  • Krioterapia (leczenie zimnem) pomaga na obrzęki, stany zapalne i ból.
  • Balneoterapia wykorzystuje wody lecznicze (też gazowe) i na przykład kąpiele borowinowe.
  • Hydroterapia. Po wyleczeniu się rany operacyjnej, warto skorzystać z ćwiczeń w basenie. Hydrogimnastykę wykonuje się pod kontrolą kinezyterapeuty, także w swoim lokalnym środowisku, nie tylko w sanatorium.
  • Termoterapia (leczenie ciepłem) wspiera proces ukrwienia skóry wokół stawu biodrowego, likwiduje dolegliwości bólowe. Będą to np. okłady parafinowe.
  • Magnoterapia przyspiesza gojenie się rany pooperacyjnej, uśmierza ból.
  • Laseroterapia (leczenie promieniem światła) poprawia ukrwienie skóry wokół stawu biodrowego, rozluźnia mięśnie.

W przypadku starszych pacjentów, zwłaszcza w zaawansowanym wieku, na pobyt rehabilitacyjny dobrze sprawdzą się też ośrodki wyspecjalizowane w opiece nad seniorami. To miejsca posiadające całodobowe wsparcie opiekuńczo-pielęgniarskie, indywidualnie dobrany program terapii, dostosowany do wieku i potrzeb osoby starszej (zwłaszcza, jeśli nakładają się na to inne schorzenia fizyczne lub demencja czy choroba Alzheimera).

Bibliografia

Coote A., Haslam P.; Ortopedia i reumatologia. Wydawnictwo Medyczne Elsevier, Urban&Partner, Wrocław 2007.

Iwona Czerwińska-Pawluk, Walery Żukow; Humanistyczny wymiar fizjoterapii, rehabilitacji, pielęgniarstwa, zdrowia publicznego, turystyki i rekreacji, 2011.

Jarosław Hoffman, Anetta Hoffman, Damian Szulist; Kompleksowe postępowanie rehabilitacyjne w złamaniu szyjki kości udowej, [w:] Choroby XXI wieku – wyzwania w pracy fizjoterapeuty, red. M.Podgórska, Gdańsk 2017, https://depot.ceon.pl

Anna Kieszkowska-Grudny, Joanna Maleszewska i in.; Ocena jakości życia i strategii radzenia sobie z chorobą w grupie chorych poddanych zabiegowi endoprotezoplastyki stawu biodrowego, Gerontologia Polska, nr 2, 2014, ss. 62-69, http://gerontologia.org.pl

Anita Konik, Anna Paterek; Poradnik rehabilitacji domowej, 2013.

Beata Kunikowska, Ireneusz Pieszyński, Tomasz Olędzki i in.; Analiza problemów codziennego funkcjonowania osób po endoprotezoplastyce stawu biodrowego; Ortopedia,Traumatologia, Rehabilitacja, 2014, 2(6), t. 16, ss. 139-151., https://pdfs.semanticscholar.org

Michael Leunig, Anil S. Ranawat, Marc R. Safran, Jon K. Sekiya; Artroskopia stawu biodrowego, 2013.

Teresa Pop, Agnieszka Bejer, Joanna Baran, Daniel Szymczyk; Czynniki wpływające na utrzymanie aktywności zawodowej w okresie 2-3 lat po zabiegu całkowitej endoprotezoplastyki stawu biodrowego/, Medycyna Pracy, nr 69 (2), 2018, ss.191-198.

Pielęgnowanie pacjenta po endoprotezoplastyce stawu biodrowego , Mirosława Dziekońska , Robert Latosiewicz, Agata Kulikowska www.h-ph.pl/pdf/hyg-2013

Rehabilitacja po endoprotezie stawu biodrowego
5 (100%) 1 vote

Ten wpis ma 0 komentarzy

Zostaw komentarz