Infolinia 22 88 777 00

Choroba Parkinsona – mini przewodnik

Choroba Parkinsona to stopniowa utrata samodzielności. Dotyka zwykle ludzi starszych, po 50-60-tym roku życia, a częstotliwość jej występowania wzrasta z wiekiem. Nie są znane przyczyny powstawania choroby i nie da się jej wyleczyć. Można natomiast poprawić chorym jakość życia.

  • Kto choruje na Parkinsona?
  • Parkinson objawy choroby
  • Przyczyny choroby
  • Leczenie Parkinsona
  • Rehabilitacja
  • Kto choruje na Parkinsona?

    Parkinson częściej występuje u mężczyzn niż u kobiet. Średni wiek chorych to 58 lat, ale zdarzają się też przypadki zachorowań przed 40. rokiem życia. Jeśli chodzi o starszy wiek to w Europie Parkinson dotyka niecałe 2% osób, które ukończyły 60 lat. Szacuje się, że na Parkinsona choruje ok. 0,1-0,2% populacji całego świata. W Polsce co roku diagnozuje się ok. 4-8 tysięcy przypadków tej choroby. Obecnie choruje na niego 60-80 tysięcy Polaków.

    Parkinson objawy choroby

    Parkinson to choroba ośrodkowego układu nerwowego. Lekarze rozróżniają trzy postaci choroby:

  • drżenną,
  • akinetyczno-hipertoniczną,
  • mieszaną
  • Początkowe objawy Parkinsona są mało specyficzne. Zdarza się, że chorzy wiążą je ze zmianami reumatycznymi lub po prostu ze starszym wiekiem. Do początkowych objawów choroby zalicza się m.in. osłabienie, chroniczne zmęczenie, czy spowolnienie i pewną niezgrabność ruchów. Najbardziej charakterystycznym objawem na tym etapie choroby jest drżenie spoczynkowe, polegające na drżeniu pojedynczych palców lub całej dłoni w okresie ich swobodnego położenia na stole lub kolanach.
    Na dalszych etapach objawy te ulegają nasileniu. Pojawiają się zaburzenia równowagi, trudności z wykonywaniem prostych czynności (np. wstawanie z łóżka). Do tego dochodzi pochylenie sylwetki do przodu, drżenie rąk (czasem nóg czy głowy), problemy z rozpoczęciem ruchu, trudności z wykonywaniem codziennych czynności życiowych takich, jak mycie, jedzenie, ubieranie się. problemy z pamięcią krótką (pamięta wydarzenia z przed lat, ale nie pamięta zadanego pytania), stopniowy zanik umiejętności pisania, spowodowany drżeniem ręki, postępujące problemy z mową, spadek ciśnienia, zaburzenia połykania, stany depresyjne i lękowe.

    Przyczyny choroby Parkinsona

    Choć James Parkinson zdiagnozował i opisał objawy choroby już w 1817 roku i od tej pory trwają nad nią badania, to do dziś nie udało się jednoznacznie wskazać przyczyny choroby Parkinsona ani skutecznych metod na jej wczesne zdiagnozowanie.

    Wykryto natomiast mechanizm jej powstawania. Polega on na zwyrodnieniu jąder podstawy znajdujących się w mózgu. W jednym z nich znajduje się istota czarna, która odpowiedzialna jest za produkowanie dopaminy. Dopamina pełni funkcję przekaźnika między komórkami mózgowymi i układem mięśniowym, odpowiada za jego koordynację. Obumieranie komórek nerwowych znajdujących się w istocie czarnej doprowadza do niedoboru dopaminy, a to zakłóca transmisję sygnałów pomiędzy istotą czarną, a ciałem prążkowanym w kresomózgowiu.

    Dziedziczna odmiana choroby Parkinsona jest związana z mutacją genu kodującego syntezę białka – alfa-synukleiny – składnika ciałek Lewy’ego. Ciałka Lewy’ego występują w cytoplazmie komórek objętych procesem patologicznym i są charakterystyczne również dla innych chorób neurodegeneracyjnych. Służą prawdopodobnie do usuwania błędnie zbudowanych białek (w tym przypadku alfa-synukleiny). Mózg ma duże właściwości kompensacyjne, dlatego typowe objawy Parkinsona występują wtedy, gdy uszkodzeniu ulega ok. 80% komórek odpowiedzialnych za produkcję dopaminy, a jej poziom spada do 20% zapotrzebowania.

    Leczenie Parkinsona

    Jak dotąd nie ma skutecznego leku pozwalającego na zatrzymanie rozwoju choroby. Nadzieje dla chorych mogą budzić badania prowadzone w Szwecji. Polegają one na wszczepianiu komórek płodowych w jądro komórki odpowiedzialnej za wytwarzanie dopaminy. Badania te nie zostały jeszcze ukończone i wzbudzają wiele kontrowersji.
    Tymczasem podejmuje się próby opóźnienia rozwoju i przebiegu choroby poprzez stosowanie środków farmakologicznych oraz leczenie chirurgiczne.

    Leczenie farmakologiczne

    Strategie leczenia choroby Parkinsona powiązane są z oddziaływaniem na zakłócone przez obumieranie neuronów w istocie czarnej i niedobór dopaminy etapy przekaźnictwa synaptycznego. Próbuje się uzupełnić niedobór dopaminy, zahamować proces rozkładu tego przekaźnika w mózgu lub dostarczyć organizmowi substancje, które pobudzają receptory dopaminowe. Na tej właśnie zasadzie działa najważniejszy jak dotąd ze stosowanych środków farmakologicznych- prekursor dopaminy – L-DOPA.

    Jak dowiedziono podanie do krwi dopaminy nie przyniosłoby żadnego rezultatu, ponieważ nie przechodzi ona przez barierę krew – mózg. Natomiast L-DOPA tę barierę pokonuje. Wprowadzenie L-DOPA było przełomem w walce z chorobą Parkinsona. Lek podawany jest obwodowo wraz z inhibitorami enzymów przekształcającymi L-DOPA w dopaminę. Inhibitory zapobiegają przekształceniu L-DOPA w dopaminę w krwi obwodowej, jednak nie przechodzą przez barierę krew – mózg, L-DOPA natomiast tak. W mózgu w neuronach dopaminergicznych L-DOPA przekształcana jest w dopaminę, ale to niestety nie zapobiega obumieraniu komórek produkujących dopaminę. Zazwyczaj organizmy pacjentów reagują pozytywnie na L-DOPA jedynie przez kilka pierwszych lat, po pewnym czasie, gdy spadnie ilość neuronów przekształcających L-DOPA w dopaminę niezbędne jest zwiększanie dawki leku, co prowadzi do wielu niepożądanych skutków ubocznych.

    Inną formą leczenia Parkinsona jest hamowanie procesu rozkładu już uwolnionej z neuronu dopaminy. Robi się to poprzez zahamowanie enzymów COMT lub MAO-B odpowiedzialnych za jej rozkład. Kolejna z metod zakłada podawanie agonistów receptorów dopaminowych – substancji naśladujących działanie dopaminy. Mają one pobudzać receptory dopaminowe zlokalizowane na neuronach w mózgu.

    Metoda chirurgiczna

    Metoda chirurgiczna to przeszczepienie komórek zdolnych do produkcji dopaminy. Komórki, wszczepiane do mózgu, mogą być komórkami pochodzącymi z ciała pacjenta lub z płodów ludzkich. Wykorzystanie komórek pochodzących od pacjenta okazało się mało skuteczne, ponieważ występują one w małych ilościach i po przeszczepie szybko obumierają. W Szwecji i w Stanach Zjednoczonych wykonuje się zabiegi polegające na wszczepieniu płodowej tkanki mózgowej pacjentom z zaawansowaną chorobą Parkinsona.

    Wykorzystanie w tej formie leczenia komórek pochodzących z płodów ludzkich wzbudza wiele kontrowersji i ze względu na związane z nią problemy etyczne wciąż pozostaje w fazie eksperymentalnej. Ta metoda jest też mało efektywna – jeden przeszczep wymaga użycia komórek pochodzących od trzech do ośmiu embrionów. Niemniej stan części pacjentów leczonych tą metodą znacznie się poprawił, a niektórzy mogą nawet powrócić do normalnej aktywności życiowej.

    Dieta

    Jakkolwiek dokładny patomechanizm zwyrodnienia komórek istoty czarnej w chorobie Parkinsona nie jest jasny, zakłada się, że wolne rodniki i zaburzenia mitochondrialne odgrywają w nim podstawową rolę. Dlatego bardzo dużą wagę tak w chorobie Parkinsona, jak i innych chorobach neurodegeneracyjnych przywiązuje się do odpowiedniej diety, bogatej w związki o działaniu przeciwutleniającym i wychwytującym wolne rodniki: koenzym Q10, witamina E itp. Również witamina C oraz beta-karoten także chronią neurony przed toksycznym działaniem wielu szkodliwych czynników egzogennych.

    Choroba Parkinsona – rehabilitacja

    Osoby z chorobą Parkinsona narażone są na dwa procesy, które pogarszają ich stan zdrowia:

  • nakładanie się na wiek chorego procesu chorobowego. Występuje u nich skłonność do zmniejszania spontanicznej aktywności ruchowej,
  • wyłączanie się z życia rodzinnego, społecznego i zawodowego.
  • Koniecznością jest zatem przeciwdziałanie temu już od chwili rozpoznania choroby. Liczne badania dowodzą, że rehabilitacja ma bardzo duży wpływ na zmniejszenie wskaźnika umieralności, poprawę ogólnej sprawności fizycznej, utrzymywanie zdolności do ćwiczeń fizycznych oraz większej wydolności organizmu. Potrzeby i zakres rehabilitacji u chorych na chorobę Parkinsona ustala się dla każdego pacjenta indywidualnie.

    Rehabilitacja powinna obejmować kilka elementów: edukację chorego, ocenę sprawności i jego ograniczeń fizycznych, trening, regularne i odpowiednio dobraną fizjoterapię. Tworząc indywidualny program rehabilitacji należy uprzednio wykonać dokładną diagnostykę i ocenić rokowania. Trzeba też wziąć pod uwagę stan neurologiczny, zaawansowanie choroby oraz stan psychiczny pacjenta.

    Jeśli chodzi o fizjoterapię – zaleca się zapewnienie jej ciągłości do końca życia pacjenta. Jedną z jej składowych jest kinezyterapia. Taka forma rehabilitacji odgrywa znaczącą rolę w leczeniu pacjentów z chorobą Parkinsona. Poprzez ćwiczenia kinezyterapeutyczne poprawia się sprawność motoryczną pacjentów oraz zwiększa szanse chorych na aktywne życie społeczne, rodzinne czy zawodowe. Pacjent musi mieć świadomość i być przekonany, że ćwiczenia usprawniające mają korzystny wpływ na sprawność ruchową i psychiczną.

    Podsumowanie

    Nieznajomość przyczyny schorzenia jak na razie uniemożliwia skuteczne przeciwdziałanie jego rozwojowi. Leczenie choroby Parkinsona koncentruje się zatem głównie na łagodzeniu objawów choroby i spowolnieniu jej przebiegu. Leczenie Parkinsona zawsze dostosowuje się do indywidualnych objawów i postaci choroby. Początkowo leki wprowadzane są w małych dawkach i ewentualnie zwiększa się je w zależności od reakcji pacjenta i postępów choroby.

    Leczenie objawowe w połączeniu z rehabilitacją pozwala kontrolować symptomy choroby Parkinsona i przez dłuższy czas umożliwia choremu zachowanie sprawności ruchowej oraz samodzielne funkcjonowanie w życiu codziennym. Bardzo ważne jest też, by po postawieniu diagnozy lekarz przygotował pacjenta i jego rodzinę na to, jakie są kolejne etapy rozwoju choroby i jak się do tego przygotować. Dobrze, jeśli jest w stanie wskazać miejsca (organizacje pozarządowe czy placówki), które są w stanie pomóc i wesprzeć chorego i jego najbliższych w obliczu postępów choroby, np. liczne w Polsce Stowarzyszenia Osób z Chorobą Parkinsona.

    Jedną z form takiego wsparcia mogą być odpowiednio dobrane zajęcia terapeutyczne w placówkach opieki dziennej (zobacz Dom opieki dziennej Apolonia w Warszawie) lub – gdy choroba postąpi tak dalece, że pacjent nie jest w stanie funkcjonować samodzielnie, a rodzina nie jest w stanie zapewnić odpowiedniej opieki w domu – również ośrodki opieki stacjonarnej (zobacz ofertę Medicover Senior w tym zakresie).

    Literatura tematu:

    Ocena wpływu kinezyterapii na sprawność motoryczną pacjentów z chorobą Parkinsona (s. 191-198)
    www.nowinylekarskie.ump.edu.pl

    Wybrane uwarunkowania jakości życia w chorobie Parkinsona – Regina Lorencowicz –
    http://jnnn.pl

    Rola estrogenów w chorobie Parkinsona www.researchgate.net/profile/Dariusz_Chlubek/publication/41123331

    Choroby neurodegeneracyjne: choroba Alzheimera i Parkinsonawww.pnmedycznych.pl

    Znaczenie aktywności fizycznej w chorobie Parkinsona https://journals.viamedica.pl/polski_przeglad_neurologiczny

    Zespół zmęczenia w przewlekłych chorobach neurologicznych www.researchgate.net/profile/Waldemar_Brola/publication/5969320

    Ten wpis ma 0 komentarzy

    Zostaw komentarz