Infolinia 22 88 777 00

Alzheimer leczenie i opieka

Alzheimer leczenie

U osób w podeszłym wieku coraz częściej występują problemy związane z pogorszeniem sprawności fizycznej, ale również dochodzi do pogorszenia sprawności psychicznej. Częstymi objawami tej ostatniej są zaburzenia zachowania, które mogą być przyczyną cierpienia zarówno dla seniora jak i jego najbliższych oraz stają się jednym z głównych powodów trudności w sprawowaniu opieki.

Istnieje wiele różnych przyczyn, wywołujących zaburzenia zachowania. Jednymi z najczęstszych są zespoły otępienne.
Zespoły otępienne
Alzheimer leczenie i opieka w pierwszym stadium choroby
Intensyfikacja opieki
Opieka w głębokim stadium choroby Alzheimera
Wsparcie psychiatryczne i bezpieczeństwo

Zespoły otępienne

Otępienia to choroby mózgu, które obok zaburzeń sprawności poznawczej, manifestują się zaburzeniami emocji i zachowania. Do tej grupy schorzeń należy m.in. choroba Alzheimera, otępienie naczyniopochodne, otępienie z ciałami Lewy’ego.

Otępienie na ogół jest nieuleczalnym schorzeniem o przewlekłym, postępującym przebiegu i bardzo różnorodnym obrazie klinicznym. Proces chorobowy nie tylko wywołuje upośledzenie sprawności poznawczej, ale zaburza również regulację emocji i zachowania.

Alzheimer leczenie i opieka w pierwszym stadium choroby


W pierwszym stadium choroby, kiedy objawy są łagodnie nasilone, pojawiają się, a następnie stopniowo się nasilają zaburzenia pamięci: coraz częściej chory może potrzebować notatek i „przypominaczy”, sporadycznie może zapominać nazwiska znajomych, terminy spotkań, mylić miejsca, zaczynają pojawiać się (ale rzadziej niż raz w miesiącu) “zagrażające “ zachowania (np. zapomina wyłączyć gaz, przypala garnki). Chory może łatwiej niż dawniej reagować rozdrażnieniem, niepokojem, czy apatią.

Diagnoza i wsparcie opiekuńcze

Tego typu objawy powinny być sygnałem do skierowania na badanie lekarskie, przeprowadzenia diagnostyki i zastosowania odpowiedniego leczenia. Na tym etapie choroby możemy pomóc seniorowi zachęcając go do korzystania z “zewnętrznej pamięci” w postaci kartek, notatek.

Jednak przede wszystkim chory potrzebuje pomocy i wsparcia życzliwego opiekuna, czuwającego nad jego codziennymi aktywnościami, posiłkami i leczeniem, który jednak nie ingeruje nadmiernie w sfery, w których osoba chora może radzić sobie samodzielnie lub z niewielką pomocą.

Opieka bez szkody dla chorego

Zarówno brak niezbędnej opieki jak i nadmierne wyręczanie chorego jest dla chorego szkodliwe. Niedostatek opieki może narazić seniora na niebezpieczeństwo np. upadku , niedożywienia, odwodnienia, trudności w załatwianiu spraw urzędowych, zażenowanie w sytuacjach społecznych np. z powodu mylenia nazwisk bliskich znajomych. Natomiast nadmiar kontroli i pomocy ze strony nadmiernie troskliwego otoczenia prowadzi do szybszego postępu choroby u seniora z powodu braku treningu umiejętności, które pozostały zachowane i powinny być przez seniora, jak najdłużej wykorzystywane.

Ponadto obserwacja utraty własnej samodzielności i niezależności dla wielu osób prowadzi do poczucia beznadziejności, przygnębienia i lęku. Wiele spośród osób w podeszłym wieku chce walczyć o swoją niezależność i mieć sprzymierzeńca w tej walce w opiekunie, który ułatwi to, nad czym trudno już jest zapanować, ale nie wkroczy w obszar prywatności, jeśli nie jest to uzgodnione lub podyktowane względami bezpieczeństwa. Nadmierna kontrola ze strony opiekunów może bowiem doprowadzić do powstania niechcianych i niepożądanych konfliktów pomiędzy seniorem a otoczeniem.

Intensyfikacja opieki

W kolejnym etapie choroby objawy nasilają się. Mówimy o otępieniu umiarkowanego stopnia. Chory wymaga już intensywniejszej opieki. Senior na tym etapie rozwoju zmian chorobowych nie jest w stanie mieszkać samodzielnie. Może mieć poważne trudności z zaplanowaniem bardziej złożonych czynności jak np. przygotowaniem posiłku, często brakuje mu słów, miewa trudności z orientacją, zwłaszcza poza domem, myli bliskie mu osoby, trudność sprawia mu samodzielne ubieranie się, może zaniedbywać się higienicznie, mogą pojawić się u niego na tym etapie choroby urojenia i omamy.

Rola opiekuna

Rolą opiekuna obok zadbania o bezpieczeństwo, posiłki, higienę, opiekę lekarską itp. jest ułożenie stałego rytmu dnia, również rytmu snu o stałych godzinach, w stałym otoczeniu, bez nadmiaru bodźców, z uwzględnieniem potrzeb i upodobań chorego, towarzyszenie mu i przypominanie gdzie jest i kim są osoby, z którymi rozmawia, kiedy jest zdezorientowany.

Terapia zajęciowa

Inną ważną i skuteczną formą pomocy seniorowi, wobec jego rosnących trudności z planowaniem celowej aktywności stanowić mogą różne formy terapii zajęciowej, w której pod okiem terapeuty pacjent “trenuje” aktywności, które sprawiały mu przyjemność w przeszłości i które dobrze zna jak np. taniec, gimnastyka, pielęgnowanie kwiatów, przeglądanie zdjęć, wspólne przyrządzanie prostych potraw.

Zaburzenia emocjonalne

Większa chwiejność emocjonalna, występująca często u chorych, może niekiedy prowadzić do wybuchów złości, co wymaga od nas – opiekunów i profesjonalistów większej wyrozumiałości. Chory z powodu utrudnionego przetwarzania informacji ma trudności z adekwatną oceną sytuacji z jednej strony, a z drugiej z regulacją swoich emocji, co niekiedy wymaga zastosowania farmakoterapii.

Opieka w głębokim stadium choroby Alzheimera

W głębokim stadium otępienia chory wymaga intensywnej opieki i pielęgnacji. Coraz trudniejsza staje się komunikacja słowna, w większym stopniu porozumiewamy się z seniorem za pomocą dotyku. Przytulenie, czy pogłaskanie przez bliską osobę, może działać uspokajająco, podobnie jak ciepły, spokojny ton głosu i sama obecność serdecznie nastawionej osoby. Postępująca dysregulacja emocjonalna i poznawcza prowadzi często do stanów niepokoju, pobudzenia, czasem agresji.

Stany pobudzenia nasilają się zazwyczaj w godzinach wieczorno-nocnych. Pomocne może być pozostawienie oświetlenia w pokoju, w którym przebywa chory, co ułatwia mu zorientowanie się gdzie się znajduje. Obecność drugiego człowieka, zachowującego spokój i życzliwość w stosunku do chorego przywraca często poczucie bezpieczeństwa i przynosi uspokojenie.

Wsparcie psychiatryczne i bezpieczeństwo

Niekiedy bywa jednak konieczne zastosowanie w takich sytuacjach leków po konsultacji z psychiatrą. W przypadkach ekstremalnych, gdy leczenie farmakologiczne nie przynosi jeszcze skutku, a chory jest pobudzony i stwarza zagrożenie dla siebie lub otoczenia, może zostać przewieziony do szpitala lub czasowo unieruchomiony.

Zasady tak wyjątkowego postępowania są szczegółowo uregulowane prawnie. W żadnym wypadku unieruchomienie nie może zostać zastosowane w celu ułatwienia pracy personelu, a jedynie w celu zabezpieczenia życia i zdrowia chorego lub innych osób w otoczeniu, jeśli sytuacja tego bezwzględnie wymaga. W tym stanie chory wymaga szczególnej obserwacji i opieki. Po opanowaniu stanu pobudzenia za pomocą leków, chory zostaje niezwłocznie zwolniony z unieruchomienia.

W bardzo zaawansowanym etapie zmian otępiennych chory wymaga pełnej pielęgnacji, może stracić zdolność samodzielnego poruszania się, może być bardziej podatny na infekcje. Do końca swojego życia senior potrzebuje oprócz fachowej opieki, życzliwości, ciepła i kontaktu z drugim człowiekiem.

Agnieszka Księżopolska
psychiatra, psychoterapeutka

Literatura tematu:

Molekularne mechanizmy choroby Alzheimera , Magdalena Bartoszewska, http://pbkom.eu/sites/default/files/artykulydo2012/35

Perspektywy terapii choroby Alzheimera, , Jerzy Vetulani, http://fozp.org.pl/pdf/1_4/01_pgp_1_4_artykul_vetulan.pdf

Choroba Alzheimera jako przykład schorzenia neurodegeneracyjnego, , Agnieszka Zabłocka, www.phmd.pl/api/files/view/1990.pdf

Standardy leczenia otępień, https://journals.viamedica.pl/forum_medycyny_rodzinnej/article/

Perspektywy leczenia choroby Alzheimera, Wojciech Rachel, http://www.fozp.org.pl/pdf

Alzheimer leczenie i opieka
5 (100%) 1 vote

Ten wpis ma 0 komentarzy

Zostaw komentarz